موقعیت جغرافیای استان
نام منطقه

پارک ملی دز

 
1.     تاریخ تاسیس منطقه از ابتدا تا کنون
این منطقه در سال 1389 به عنوان پارک ملی اعلام گردید.
 
2.     موقعیت عمومی منطقه
پارک ملی دز در 20 کیلومتری شرق جاده ترانزیتی اهواز – شوش قرار گرفته است. این منطقه توسط منطقه حفاظت شده دز از شمال و جنوب احاطه گردیده است.
 
3.     وسعت منطقه
وسعت پارک ملی دز 6127 هکتار می باشد.
 
4.     ویژگی و سیمای عمومی منطقه (شامل وضعیت توپوگرافی، چشم انداز، پوشش گیاهی، وضعیت عمومی حیات وحش و گونه های شاخص و کریدور ها)
گونه های گیاهی شاخص
گونه های جانوری شاخص
منابع آبی منطقه
درختان ودرختچه و گونه های بوته ای شامل جاز،لگجی،تمشک، استبرق و بیشتر از همه پده
گوزن زرد ایرانی خارپشت ها خفاش ها روباه دراج لیکو تالابی و انواع پرندگان مهاجر
رودخانه دز– نهرهاوزهاب های اطراف
 
 
5.     جاذبه های اکوتوریستی
وجود حیات وحش غنی در کنار چشم اندازهای زیبا نظیر رودخانه ، تالاب ، این منطقه را به یکی از چشم انداز های مهم استان بویژه از لحاظ پرنده نگری و صید ورزشی آبزیان تبدیل نموده ، این جنگلها یکی از زیستگاههای مهم گونه نادر گوزن زرد ایرانی می باشد. معبد چغازنبیل در نزدیکی منطقه، قدیمترین و بزرگترین بنای خشتی و آجری جهان است که از زمان ایلام میانه به یادگار مانده است. همچنین پل ساسانی به عنوان قدیمی ترین پل جهان، آسیاب های دزفول، مقبره سبز قبا ، بقعه محمد بن جعفر طیار در شهر دزفول در نزدیکی منطقه از دیگر آثار مذهبی ، تاریخی به شمار می روند. شیلاب یعقوب، شیلاب باقر، نهر عجیرب از دیگر منظرگاه های زیبای خلقت منطقه دز می باشند.
 
6.     وضعیت عمومی اقتصادی و اجتماعی
فعالیت های عمده معیشتی روستاییان حاشیه منطقه شامل کشاورزی، دامداری، و در مواردی صید ماهی است.
 
 
7.     تعارضات مهم منطقه
با توجه به رشد جمعیت و توسعه سکونت گاه ها،فعالیت تولیدی و خدماتی و نیز به علت فرصت طلبی برخی از افرادمنطقه پارک ملی دز را همه ساله، در معرض تخریب و تصرفات غیر قانونی افراد سودجو و فرصت طلب قرار میدهد. ورود دام های بیش از ظرفیت چرا و به علت خشک سالی وقوع آتش سوزی ها در جنگل از عوامل تهدید این منطقه می باشد.
 
 
 

نام منطقه
 منطقه حفاظت شده دز
1.     تاریخ تاسیس منطقه از ابتدا تا کنون
پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت شده دز از سال 1346 تحت مدیریت و برنامه های حفاظتی سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته است ولی بخش دیگری از این جنگلها در حوالی روستاهای زاویه و عباس آباد در امتداد جنگلهای دز تحت حفاظت قرار ندارد.
 
2.     موقعیت عمومی منطقه
این منطقه در شهرستان دزفول ، بخش مرکزی قرار گرفته است. شروع جنگل در غرب از 15 کیلومتری شهر دزفول است. منطقه حفاظت شده دز در امتداد رودخانه دز به صورت طولی با طول حدود 150کیلومتر کشیده شده است.
3.     وسعت منطقه
این منطقه شامل دو قسمت است که 3214 و 15497 هکتار وسعت دارند.
 
 
4.     ویژگی و سیمای عمومی منطقه (شامل وضعیت توپوگرافی، چشم انداز، پوشش گیاهی، وضعیت عمومی حیات وحش و گونه های شاخص و کریدور ها)
-   ارتفاعات : منطقه نواری شکل دز بطور کلی در اراضی مسطح دو طرف رودخانه واقع شده و فاقد هرگونه کوه و دره است . تنها در ضلع غربی رودخانه تپه ماهوری است و از تپه ماهورهای کم ارتفاعی بوجود آمده.
-   دشت ها : اطراف منطقه دز را اراضی مسطحی اشغال نموده که بعلت برخورداری از خاک حاصلخیز، دارای کشاورزی آبی مکانیزه است.
-   جنگل : دز شامل انواع خاصی از جنگل های گرمسیری و نیمه گرمسیری است که رودخانه دایمی دز را در آ‎غوش می گیرد. این جنگل ها بازمانده جنگل هایی است که در جلگه های جنوبی سلسله جبال زاگرس روئیده و تاکشورهای عراق، سوریه ولبنان کشیده شده است.
انواع درختان و درختچه ها وگونه های بوته ای شامل سریم، جاز، لگجی، تمشک، استبرق، یونجه، شبدر، جو وحشی و... می باشد. جنگل های دز بیشتر از پده تشکیل شده اند.
حیات وحش جانوری بخش وسیع ومهم و زنده این اکوسیستم بحساب می آید که علی رغم وجود عوامل تهدید کننده محیطی و تشدید پدیده توسعه اقتصادی و اجتماعی از تنوع خیره کننده ای برخوردار بوده است که از نظر اکولوژیک زیبا شناختی سهم عمده ای از منطقه دز را به خود اختصاص داده است.
از انواع پستانداران منطقه دز می توان گوزن زرد ایرانی که از نادرترین و ارزشمندترین پستانداران ایران و جهان محسوب می شود، را نام برد.
انواع خارپشت ها، خفاش ها، روباه، راسو، گورکن، کفتار، گرگ، شغال و ... ازدیگر پستانداران منطقه می باشند . از انواع پرندگان بومی می توان دراج، کبوتر جنگلی، فاخته، یاکریم، لیکوتالابی، لیکومعمولی و انواعی از پرندگان مهاجر را نام برد.
نام علمی ونام محلی گیاهان
 
 
                گونه های درختی
نام فارسی
نام علمی
گز
Tamarix sp
پده
Populus euphratica
 
 
 
                گونه های درختچه ای
نام فارسی
نام علمی
سریم
Lycium depressum
جاز (بنگله)
Vitex seudonegando
بید
Salix sp
لگجی
Capparis spinosa
کهورک
Prosopis stephanan
تمشک
Rubus anatolica
استبرق
Calotropis frocera
 
 
                                  علفی
نام فارسی
نام علمی
یونجه
Medicago radiate
یونجه
Medicago minima
شبدر
Trifolium repens
مرغ
Cynodon dactylon
جو وحشی
Hordoum spontaneum
ریش بز
Ephedr ciliata
منداب
Ephedr ciliata
خار رشته
Alhagi camelurum
ترشک
Rumex sp
بنفشه وحشی
Viola sp
آلاله
Ranunculus sp
شنبلیله وحشی
Trigonella sp
 
 
 
 
فهرست گیاهان دارویی شاخص
نام فارسی
نام علمی
گل گاو زبان خاردار
Anchusa strigosa
گل گاو زبان خوزستانی
Echium khuzistanicm
پنبه تن
Londesia eriatha
بومادران
Achillea wilhelmsii
بابونه
Anthemis pseudocotula
خار مقدس
Cnicus benedictus
خردل سیاه
Brassica nigra
 
 
 
 
جوامع گیاهی شاخص :
نام فارسی
نام علمی
جوامع پده
Poplous euphratica
جوامع گز
Tamari spp
جوامع پده گز
Poplous euphratica – Tarix spp
 
 
 
 
 
پرندگان مهم منطقه
نام فارسی
نام علمی
اردک مرمری
Anas angustirostris
اکراس افریقایی
Threskiornitis aethiopicus
سنقر تالابی
Circus aeruginosus
سنقر سفید
Circus macrourus
قرقی
Accipiter nisus
سارگپه پا بلند
Beteo rufinus
عقاب تالابی
Aquila clanga
عقاب دشتی
Aquila heliaca
سنقر خاکستری
Circus cyaneus
دلیجه
Falco Tinnunculus
دراج
Francolinus francdinus
کلاغ سیاه
Corvus fragilegus
خزندگان
راسته دوزیستان
نام فارسی
نام علمی
وزغ سبز
Bufo viridis arabicus
وزغ لرستانی
Bufo iuristanica
قورباغه درختی
Hyla sarignyi
قورباغه معمولی
Rana ridibunda
 
 
 
ماهیان
نام فارسی
نام علمی
شیربت
Barbus gryspus
بنی
Barbus sharpeyi
عنزه
Barbus rajanorum
برزم
Capoeta trutta
کپور معمولی
Cyprinus carpio
گتان
Barbus xanthopterus
حمری
Barbus luteus
راسته جوندگان :
تشیHystrix indica
راسته خرگوش ها
خرگوش     Lepus capensis
راسته گوشتخواران
نام فارسی
نام علمی
گرگ
Canis lupas
شغال
Canis aureus
روباه
Vulpes vulpes
کفتار
Hyanea hyanea
گورکن عسل خوار
Mellivora capensis
نمس هندی
Herpestes auropunctatus
گربه جنگلی
Felis chaus
سیاه گوش
Lynx Lynx
 
 
راسته زوج سمان
گراز    Sus scrofa
گوزن زرد ایرانی      Cervus dama mesopotamica
5.     جاذبه های اکوتوریستی
وجود حیات وحش غنی در کنار چشم اندازهای زیبا نظیر رودخانه ، تالاب ، این منطقه را به یکی از چشم انداز طبیعی مهم استان تبدیل نموده، این جنگلها یکی از زیستگاههای مهم گونه نادر گوزن زرد ایرانی بوده است. رودخانه دز با پیچ وخم های زیبای در حاشیه خود جنگل زیبای دز را بوجود آورده است آب، درختان، کوهها وتپه ها در دشت ها وجانوران مختلف را در منطقه که هرکدام سهم متفاوتی در این چشم انداز دارند.
 
6.     وضعیت عمومی اقتصادی و اجتماعی
اکثر روستاهای پیرامون منطقه به گویش عربی تکلم می کنند گاومیش داری و کشاورزی از مشاغل عمده مردم منطقه می باشد. در این منطقه بصورت طایفه ای می باشند وهر روستا عمدتا از یک یا چند طایفه و هرچند روستا از یک عشیره تشکیل شده است.
7.     تعارضات مهم منطقه
عمده فعالیتهای انسانی مردم محلی در منطقه چرای احشام بویژه و در زمان مهاجرت عشایر، کوچ عشایر استان و چرای احشام و وجود دام کوچک نظیر گوسفند و بز می باشد.